جوان آنلاین: تاریخ به صورت خطی پیش میرود، اما روحیه و منش نسلهایی که در این مسیر شکل میگیرند، تفاوتهای بنیادینی با یکدیگر دارند. امروز در آستانه دو تقارن مبارک یکی میلاد علیاکبر (ع) و دیگری آغاز دهه فجر همان روزهایی که به تعبیر معمار انقلاب «انفجار نور» بود، هستیم. به بهانه این دو تقارن نگاهی داریم به جوانان در روزهای اول انقلاب اسلامی و جوانان امروز؛ تصویری روشن از دستاوردها و چالشهای پیش رو.
نسل دهه ۵۰، فرزندان انقلاب و دفاع بودند؛ نسلی که در کوران حوادث و در گرمای دفاع از خاک و ناموس، شخصیت خود را شکل دادند. آنان در مدرسهای که درس هایش ایمان، ایثار و بندگی خدا بود تحصیل میکردند. شاید به همین خاطر نماد بی بدیل این نسل در چهره پرنور شهید «حسین فهمیده» دیده شد؛ نوجوانی که در سن ۱۳ سالگی، با لبیک به ندای ولایت فقیه زمانهاش و با روحی سرشار از عشق به اهلبیت (ع)، خود را به زیر تانک دشمن انداخت و آنچنان در تاریخ درخشید که هنوز یاد و خاطره او در دلها زنده و نامش بر زبانها جاری است. آن نسل، نسل «ما میتوانیم» و نسل «ایستاده در برابر طاغوت» بود. نقاط قوت آن نسل در باورهای راسخ، سادگی و بی ریایی و مهمتر از همه، در اتصال مستقیم قلبی به آرمانهای انقلاب و رهبری دیده میشد. برای آنان، مفاهیمی مانند شهادت، ایثار و دیانت، نه شعارهای انتزاعی بلکه راهکارهای عملی برای زندگی بود.
در سوی دیگر میدان، نسل نوجوان و جوان امروز قرار دارد؛ نسلی که در عصر انفجار اطلاعات، فضای مجازی و پیشرفتهای تکنولوژیک پا به عرصه گذاشته است. این نسل با هوشمندی و ظرفیتهای تحلیلی بالایی به دنیا آمده است. آنان به راحتی با ابزارهای دیجیتال کار میکنند، به زبان دنیا صحبت میکنند و از اطلاعات گستردهای برخوردارند، با این حال این نسل با چالشهای عمیقی روبهرو است. غرق شدن در دنیای مجازی، فردگرایی افراطی، بحران هویت و کاهش تاب آوری در برابر مشکلات واقعی، از جمله ویژگیهای شایع در میان بخشی از نوجوانان و جوانان امروز است. متأسفانه، دشمنان قسمخورده با شناخت دقیق این فضای خالی، با تولید محتواهای سمّی و شبهه افکن، سعی در انحراف این نسل دارند تا آنها را از ارزشهای اصیل ایرانی- اسلامی دور کنند، اما در قضاوت منصفانه باید گفت امروزه از آن دست نوجوانان و جوانان فداکار و معتقد کم نداریم. در میادین مختلف علمی، فرهنگی و حتی دفاع از حریم اهل بیت (ع)، جوانان بسیاری حضور دارند که دلهایشان برای ولایت میتپد، اما واقعیت تلخ این است که برای جلب رضایت عمومی نسل امروز و به ویژه طیفهایی که تحت تأثیر جنگ نرم قرار گرفتهاند، جای کار بسیاری باقی است. بسیاری از آنها، به ویژه آنانی که در فضای مجازی با عنوان «نسل نت» شناخته میشوند، در معرض تهاجم فرهنگی سنگینی قرار دارند. باید آنها را از دهان گرگهای گرسنه بیدین و معاند بیرون بکشیم و این فرصت طلایی و سرمایه عظیم انقلاب را در اختیار دشمنان بیرون و درون کشور قرار ندهیم.
اکنون پرسش اساسی این است: مقصر کیست؟ نمیتوان تقصیر را تنها بر دوش یک نهاد انداخت. خانوادهها به عنوان اولین حلقه تربیتی، مسئولیت سنگینی بر عهده دارند. گاهی غفلت والدین، عدمآشنایی با فضای مجازی و پر کردن عاطفی فرزندان با پول و امکانات به جای وقت و محبت، آنها را به سمت پوچیها سوق داده است. از سوی دیگر، مسئولان فرهنگی و آموزشی کشور نیز باید پاسخگو باشند. وقتی محتوای جذاب، متنوع و پاسخگوی نیازهای روز نوجوان تولید نمیشود، طبیعی است که نوجوان به سمت محتواهای وارداتی و مغرضانه برود. ضعف در ارائه الگوهای جذاب دینی و ملی و عدماستفاده از ظرفیت هنر و رسانه برای ترویج ارزشها از نقاط ضعف مدیریتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
برون رفت از این چالش فرهنگی، نیازمند یک حرکت جهادی و همگانی است. راهکار نخست، بازگشت به خانواده معنوی است؛ خانوادهای که در آن گفتوگو جایگزین دستور شود و والدین با زبان نوجوانان و دنیای آنها آشنا باشند. مسئولان نیز باید از حالت تدافعی خارج شوند و به حالت تهاجم فرهنگی و تولید محتوای شاد، عمیق و بومی درآیند. باید به نوجوان امروز نشان داد دین و انقلاب، مانع پیشرفت و شادی نیست بلکه چتر امنیتی است که در سایه آن میتوان به شکوفایی واقعی رسید.
در پایان، باید یادآور شد که نوجوان و جوان امروز همان ظرفیت عظیم حسین فهمیدهها را در نهاد خود دارد، اما این ظرفیت و نهال نیاز به آبیاری و مراقبت دارد. اگر بتوانیم با هوشمندی و درایت زبان مشترکی با این نسل پیدا کنیم، آنها دوباره خواهند درخشید و تاریخ تکرار خواهد شد آن هم با درخششی در عرصههای دانش و تمدنسازی اسلامی.
